The DOI matches its Crossref record.
Yapay Zekâ Okuryazarlığı: Sistematik Derleme
Open accessAbstract
Yapay zekâ (YZ) hem iş hem de günlük yaşamda her geçen gün daha fazla yer elde etmektedir. Bu sebeple YZ konusunda uzman olmayan kişilerin, YZ’nin avantajlarından faydalanabilmesi ve dezavantajlarından kaçınabilmesi önemli bir mesele haline gelmektedir. Bu noktada bireylerin YZ teknolojilerini etkili ve etik bir şekilde kullanabilmeleri için ihtiyaç duydukları beceri setini ifade eden YZ okuryazarlığı kavramı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada Türkçe alanyazına katkı sağlamak amacıyla İngilizce dilindeki YZ Okuryazarlığı konulu kavramsal ve keşifsel çalışmaların sistematik derleme yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çeşitli veritabanlarında YZ okuryazarlığı başlıklı çalışmalar taranmıştır. Ön tarama sonucunda 57 çalışmaya ulaşılmıştır. Bilimsel hakemli bir dergide yayınlanması, İngilizce dilinde yazılmış olması, tam metin erişimine sahip olması gibi uygunluk kriteleri sonrasında 26 çalışma hariç tutulmuştur. Dahil etme aşamasında, YZ okuryazarlığı hakkında tanımsal ifadelerin olması ve tanımların özgün olması kriterleri dikkate alınmıştır. Bu kriterlere göre katılımcı araştırmacılar bağımsız olarak tüm çalışmaları analiz etmiştir. Nihai olarak 23 çalışmanın daha hariç tutulması ile birlikte sistematik derleme aşamasına sekiz çalışma dahil edilmiştir. Araştırmaların kodlanması aşamasında belirlenen 13 kategori için beş uzmanın görüşüne başvurulmuştur. İnceleme aşamasında en az dört uzmanın ortaklaştığı kategoriler dikkate alınmıştır. Buna göre çalışmalar; yayım yılı, yayımlandığı ülke, veri toplama aracı, veri analiz yöntemi, bilim dalı, araştırma deseni, YZ okuryazarlığını tanımlamada izlenen yol haritası, YZ okuryazarlığının gerekliliğine dair vurgular ve YZ okuryazarlığı tanımı kategorilerine göre incelenmiştir. Kategoriler tablolalar halinde verilmiştir. Ayrıca İncelenen çalışmalardaki tanımsal ifadelerin ortak ve farklı yönlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Sonuç olarak bireylerin YZ okuryazarlığı, YZ teknolojilerini eleştirebilme ve YZ kavramlarını anlama yeteneklerini içerir. Aynı zamanda, günlük yaşamda ve iş dünyasında etik ve etkili bir şekilde YZ'yi kullanabilmelerine olanak sağlayan yetenekler kümesi olarak tanımlanabilir.
Overview
Integrity signals
Registry
Cites
Statistics
Verification
Claims the paper makes
Self-check
Percentages, sums and reported differences re-computed from the paper’s own numbers.
The text we found for this paper looks like another document, so the self-check wasn’t run.
Citations
Cites
Still being checked.
Research works printed but not linked: 5
- Çelebi, C., Demir, U., & Karakuş, F. (2023). Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 535-560. https://izlik.org/JA56UT77LX
- [1]Çelebi C, Demir U, Karakuş F. Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi. NEEEF. 2023;5(2):535-560. https://izlik.org/JA56UT77LX
- Çelebi, Celalettin, Uğur Demir, ve Ferhat Karakuş. 2023. “Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi 5 (2): 535-60. https://izlik.org/JA56UT77LX.
- [1]Çelebi C, Demir U, Karakuş F. Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi. NEEEF. 2023;5:535–560.
- [1]Celalettin Çelebi, Uğur Demir, Ferhat Karakuş. Yapay Zekâ Okuryazarlığı Konulu Çalışmaların Sistematik Derleme Yöntemiyle İncelenmesi. NEEEF [Internet]. 01 Aralık 2023;5(2):535-60. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56UT77LX
Cited by
Sorted by citations
Uluğ, E., Öner, K., ARSLANTAŞ, S., & Tatli, S. (2025) · Education and Information Technologies · doi:10.1007/s10639-025-13597-3 · Cited by 9
Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği Geliştirme ve Doğrulama Çalışması
Tekin, Ö. G. (2025) · Batı anadolu eğitim bilimleri dergisi · doi:10.51460/baebd.1609636 · Cited by 9
Temur, S. (2025) · Buca eğitim fakültesi dergisi (Online)/Buca Eğitim Fakültesi dergisi · doi:10.53444/deubefd.1600146 · Cited by 7
Erdoğan, F., Tutak, T., & Polat, M. (2026) · Journal of Baltic Science Education · doi:10.33225/jbse/26.25.22 · Cited by 6
Gulen, H. N., & Kucuk, S. (2026) · Education and Information Technologies · doi:10.1007/s10639-026-14020-1 · Cited by 3
Metadata
- Authors
- ÇELEBİ, C., DEMİR, U., & KARAKUŞ, F.
- Affiliations
- Necmettin Erbakan University (TR)
- Mi̇lli̇ Eği̇ti̇m Bakanliği (TR)
- Venue
- Necmettin Erbakan Universitesi Eregli Egitim Fakultesi, Necmettin Erbakan University
- Publisher
- Necmettin Erbakan University
- Published
- 2023-12-31
- ISSN
- 2687-1831 (ISSN-L)
- OpenAlex
- W4399571814
- Cited by
- 13
- References
- 0
- Citations by year
- 2026: 6 · 2025: 6 · 2024: 1
- FWCI
- 3.05
- Type
- journal article
- Language
- en
- Open access
- diamond
- doi.org
- Licence
- cc-by-nc
- Locations
- Necmettin Erbakan Universitesi Eregli Egitim Fakultesi Necmettin Erbakan University (publishedVersion, cc-by-nc)
- Topics
- Social Sciences › Education › Digital literacy in education
- Physical Sciences › Computer Science › Artificial Intelligence › Ethics and Social Impacts of AI
- Social Sciences › Education › Artificial Intelligence in Education
- Keywords
- literacy, AI literacy
About these checks
Registry, retraction, Cites and statistics results are computed, not judged, with one exception: a printed reference that no index lists is read once by a model before it counts as a citation error. Claims are extracted by a model and kept only when their quote appears verbatim in the text; each cited source is then checked, with a model’s help, for whether it says what the claim relies on. Those verdicts can be wrong — read the claim’s quote and the cited source before relying on one.
Statistics and arithmetic are recomputed, not judged.
Confidence bands are shown only for fields calibrated on our annotated test set. None is calibrated yet, so no band is shown.
What counts as a claim ›How we measure confidence ›How we check this ›
Are you an author, or do you see a problem with this page? Request a review